Fosfor

Fosfor

Fosfor jest anionem, czyli jonem o ┼éadunku ujemnym, kt├│rego wi─Ökszo┼Ť─ç w naszym organizmie, bo a┼╝ 85 procent, znajduje si─Ö w ko┼Ťciach. Pozosta┼ée 15 procent wyst─Öpuje g┼é├│wnie w z─Öbach oraz w┬ámi─Ö┼Ťniach. Jego ca┼ékowita zawarto┼Ť─ç w masie naszego cia┼éa to mniej wi─Öcej 1 procent. Fosfor to pierwiastek pe┼éni─ůcy w organizmie wiele istotnych funkcji. Jego d┼éugotrwa┼éy, znaczny niedob├│r mo┼╝e by─ç gro┼║ny dla zdrowia, a nawet ┼╝ycia, jednak jego nadmiar r├│wnie┼╝ mo┼╝e nam powa┼╝nie zaszkodzi─ç, st─ůd warto raz na czas, regularnie weryfikowa─ç poziom fosforu w naszym organizmie poprzez badania krwi. G┼é├│wnym ┼║r├│d┼éem tego pierwiastka w diecie s─ů produkty zbo┼╝owe, mleczne, ale tak┼╝e wiele rodzaj├│w mi─Ösa i podrob├│w. Jako suplement diety, fosfor wyst─Öpuje zdecydowanie najcz─Ö┼Ťciej w formie kapsu┼éek.

 

Fosfor - co to jest? Najwa┼╝niejsze informacje

 

Fosfor pe┼éni wiele istotnych r├│l w organizmie cz┼éowieka. Przede wszystkim, jest kluczowym sk┼éadnikiem umo┼╝liwiaj─ůcym prawid┼éowe funkcjonowanie wszystkich kom├│rek ustrojowych. Ponadto, wspomaga produkcj─Ö energii, ma du┼╝y wp┼éyw na rozw├│j ko┼Ťci, mi─Ö┼Ťni, a tak┼╝e na nasz uk┼éad nerwowy. Jest te┼╝ wa┼╝ny w kwestii utrzymania r├│wnowagi kwasowo ÔÇô zasadowej. Mo┼╝e r├│wnie┼╝ zapobiec kilku chorobom lub wspom├│c spowolnienie albo ca┼ékowite zahamowanie ich rozwoju. Na pewno warto jest dba─ç o obecno┼Ť─ç fosforu w diecie i jego prawid┼éowy poziom, gdy┼╝ niedobory tego sk┼éadnika mog─ů mie─ç szereg negatywnych konsekwencji.

 

Fosfor - w┼éa┼Ťciwo┼Ťci, zastosowanie. Na co pomaga?

 

Fosfor posiada nast─Öpuj─ůce w┼éa┼Ťciwo┼Ťci:

 

┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á Fosfor ma wp┼éyw na uk┼éad kostny i mi─Ö┼Ťniowy.

Fosfor nale┼╝y do grupy pierwiastk├│w budulcowych. Wraz z wapniem oraz witamin─ů D jest kluczowym sk┼éadnikiem dla uk┼éadu kostnego. Fosfor bierze czynny udzia┼é i jest istotny dla procesu mineralizacji z─Öb├│w i ko┼Ťci, czyli tworzenia si─Ö na ich powierzchni warstwy minera┼é├│w. Uczestniczy r├│wnie┼╝ w budowaniu tkanek mi─Ökkich oraz b┼éon kom├│rkowych organizmu. Pierwiastek ten zapewnia┬á tak┼╝e prawid┼éow─ů prac─Ö mi─Ö┼Ťni na zasadzie skurcz ÔÇô rozkurcz.

 

┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á Fosfor wp┼éywa na prawid┼éowe funkcjonowanie uk┼éadu nerwowego.

Około 20 procent fosforu w organizmie dorosłej osoby ma swój udział w przewodzeniu bodźców nerwowych. Składnik ten jest również pomocny w procesie kształtowania funkcji poznawczych, więc jest nam on potrzebny do prawidłowego rozwoju już od pierwszych miesięcy życia.

 

┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á Fosfor ma sw├│j udzia┼é w procesach wytwarzania energii.

Pierwiastek ten wchodzi w sk┼éad wielu zwi─ůzk├│w energetycznych oraz enzym├│w, wi─Öc ma sw├│j udzia┼é, je┼Ťli chodzi o wytwarzanie energii.

 

┬Ě┬á Fosfor umo┼╝liwia wch┼éanianie innych niezb─Ödnych dla naszego organizmu sk┼éadnik├│w.

Bez fosforu niemo┼╝liwe by┼éoby prawid┼éowe wch┼éanianie wa┼╝nych sk┼éadnik├│w dla naszego organizmu, przede wszystkim niekt├│rych witamin z grupy B, mi─Ödzy innymi B2, czyli ryboflawiny oraz B3, inaczej zwanej niacyn─ů. R├│wnie┼╝ wch┼éanialno┼Ť─ç wapnia, bez odpowiedniej dawki fosforu, by┼éaby znacznie obni┼╝ona.

 

┬Ě┬á┬á┬á┬á┬á Fosfor jest budulcem DNA i RNA.

Fosfor buduje kwasy nukleinowe, czyli RNA oraz DNA, wi─Öc mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e jest jednym z┬áno┼Ťnik├│w informacji genetycznej.

 

  • Fosfor jest potrzebny w procesach metabolicznych.

Fosfor bierze udzia┼é w bardzo wielu procesach metabolicznych. Daje mo┼╝liwo┼Ť─ç prawid┼éowego przetwarzania w─Öglowodan├│w oraz t┼éuszcz├│w, a tak┼╝e aktywizuje metabolizm bia┼éek.

 

Pozostałe funkcje fosforu:

  • reguluje kwasowo ÔÇô zasadow─ů r├│wnowag─Ö organizmu
  • zapewnia prawid┼éowe namna┼╝anie si─Ö kom├│rek.

 

 

Fosfor - zapotrzebowanie i dawkowanie

 

Zapotrzebowanie na fosfor zale┼╝y g┼é├│wnie od wieku. Najwa┼╝niejsze jest zadbanie o dostarczanie jego odpowiedniej dawki dziennej w po┼╝ywieniu. Szczeg├│lnie istotne jest dbanie o prawid┼éowy poziom tego pierwiastka u dzieci, przede wszystkim w fazie szybkiego wzrostu i rozwoju, poniewa┼╝ jest to kluczowy sk┼éadnik dla budowy szkieletu, mi─Ö┼Ťni, tkanek mi─Ö┼Ťniowych, ale r├│wnie┼╝ do prawid┼éowego przebiegu dojrzewania p┼éciowego. W przypadku doros┼éych, fosfor potrzebny jest g┼é├│wnie do utrzymania r├│wnowagi kwasowo ÔÇô zasadowej oraz przebudowy ko┼Ťci i regeneracji tkanek. Kobiety w ci─ů┼╝y oraz matki karmi─ůce nie maj─ů zwi─Ökszonego zapotrzebowania na ten pierwiastek. Wyj─ůtkiem s─ů kobiety b─Öd─ůce w tych stanach w wieku poni┼╝ej 19 lat.

Zapotrzebowanie na fosfor dla poszczeg├│lnych grup os├│b przedstawia si─Ö nast─Öpuj─ůco:

  • niemowl─Öta: 150 mg dziennie
  • niemowl─Öta mi─Ödzy 5. a 12. miesi─ůcem ┼╝ycia: 300 mg dziennie
  • dzieci w wieku od 1. do 3. roku ┼╝ycia: 460 mg dziennie
  • dzieci w wieku od 4. do 6. roku ┼╝ycia: 500 mg dziennie
  • dzieci w wieku od 6. do 9. roku ┼╝ycia: 600 mg dziennie
  • nastolatkowie w wieku od 10. do 18. roku ┼╝ycia: 1250 mg dziennie
  • osoby powy┼╝ej 18. roku ┼╝ycia: 700 mg dziennie
  • kobiety w ci─ů┼╝y poni┼╝ej 19. roku ┼╝ycia: 1250 mg dziennie
  • kobiety w ci─ů┼╝y powy┼╝ej 19. roku ┼╝ycia: 700 mg dziennie
  • matki karmi─ůce poni┼╝ej 19. roku ┼╝ycia: 1250 mg dziennie
  • matki karmi─ůce powy┼╝ej 19. roku ┼╝ycia: 700 mg dziennie.

 

 

 

Niedob├│r fosforu - objawy i przyczyny

 

Niedob├│r fosforu ma swoj─ů nazw─Ö ÔÇô hipofosfatemia. Wyst─Öpuje on rzadko, poniewa┼╝ najcz─Ö┼Ťciej odpowiedni─ů ilo┼Ť─ç fosforu jeste┼Ťmy w stanie dostarczy─ç sobie wraz z dobrze zbilansowan─ů diet─ů, gdy┼╝ wyst─Öpuje w do┼Ť─ç wielu produktach, kt├│re jemy na co dzie┼ä. Lekki i┬ánietrwaj─ůcy zbyt d┼éugo niedob├│r fosforu nie jest niczym gro┼║nym, natomiast d┼éugotrwa┼éy i znaczny mo┼╝e mie─ç wiele przykrych konsekwencji. Na hipofosfatemi─Ö cierpi─ů najcz─Ö┼Ťciej osoby niedo┼╝ywione, alkoholicy, osoby maj─ůcy du┼╝y problem z wch┼éanialno┼Ťci─ů witaminy D oraz ludzie ┼╝ywieni pozajelitowo, choruj─ůcy na kwasic─Ö ketonow─ů, nadczynno┼Ť─ç przytarczyc, krzywic─Ö, stosuj─ůcy leki alkalizuj─ůce i┬ádiuretyki, posiadaj─ůcy rozleg┼ée oparzenia lub ci─Ö┼╝kie urazy cia┼éa oraz kobiety po 50. roku ┼╝ycia, nie dbaj─ůce o prawid┼éowy poziom tego pierwiastka.

 

Objawy hipofosfatemii to:

  • os┼éabienie, obrz─Ök lub skurcze mi─Ö┼Ťni
  • b├│le ko┼Ťci
  • problemy z oddychaniem
  • wymioty i nudno┼Ťci
  • uczucie mrowienia w ciele
  • drgawki
  • zaburzenia neurologiczne
  • wi─Öksza podatno┼Ť─ç na infekcje
  • kaczy ch├│d ÔÇô ko┼éysanie si─Ö z boku na bok w trakcie chodzenia
  • u doros┼éych ÔÇô osteomalacja ko┼Ťci (rozmi─Ökanie ko┼Ťci)
  • u dzieci ÔÇô rozw├│j krzywicy
  • os┼éabienie
  • rabdomioliza ÔÇô rozpad mi─Ö┼Ťni
  • uszkodzenia w─ůtroby
  • skaza krwotoczna
  • w skrajnych sytuacjach ÔÇô ┼Ťpi─ůczka.

 

Nadmiar fosforu - objawy i przyczyny przedawkowania

 

Nadmiar fosforu w organizmie okre┼Ťlany jest jako hiperfosfatemia. Nadmiar tego pierwiastka mo┼╝e by─ç spowodowany takimi czynnikami, jak: nadmierny wysi┼éek fizyczny, skrajnie przekraczaj─ůca zalecan─ů dawk─Ö ilo┼Ť─ç fosforu w diecie, zwi─Ökszona przyswajalno┼Ť─ç fosforan├│w oraz cierpienie na nast─Öpuj─ůce schorzenia: niedoczynno┼Ť─ç przytarczyc, kwasica z odwodnieniem czy niewydolno┼Ť─ç nerek. Na nadmiar fosforu nara┼╝one s─ů r├│wnie┼╝ osoby choruj─ůce na nowotwory b─Öd─ůce w trakcie chemioterapii. Hiperfosfatemia jest absolutnie niekorzystnym stanem dla organizmu. Mo┼╝e znacz─ůco zmniejsza─ç wch┼éanianie innych kluczowych dla nas sk┼éadnik├│w: cynku, ┼╝elaza, magnezu czy wapnia.

 

Jakie s─ů objawy hiperfosfatemii?

 

  • nudno┼Ťci
  • wymioty
  • biegunki
  • upo┼Ťledzenie wch┼éaniania innych sk┼éadnik├│w
  • spadek poziomu wapnia we krwi
  • zahamowanie syntezy witaminy D.

 

 

 

Źródła fosforu w jedzeniu

 

Wed┼éug statystyk, cz┼éowiek stosuj─ůc zwyczajn─ů, przeci─Ötn─ů diet─Ö jest w stanie pokry─ç oko┼éo 80 procent zapotrzebowania organizmu na fosfor. Pierwiastek ten jest obecny przede wszystkim w┬áproduktach wysokobia┼ékowych, ale tak┼╝e w orzechach, pestkach czy nasionach.

 

Przechodz─ůc do konkretnych informacji, b─Öd─ůce najlepszym ┼║r├│d┼éem fosforu s─ů:

 

  • sery podpuszczkowe oraz topione
  • mi─Öso i jego podroby, przede wszystkim w─ůtr├│bka oraz mi─Öso z piersi
  • produkty zbo┼╝owe: otr─Öby pszenne, kasza gryczana, p┼éatki owsiane i j─Öczmienne, chleb pe┼énoziarnisty
  • orzechy
  • pestki dyni
  • niekt├│re ryby, przede wszystkim ┼Ťled┼║, mintaj, ┼éoso┼Ť
  • nasiona suche
  • niekt├│re warzywa, przede wszystkim str─ůczkowe: soja, fasola, groch, soczewica, czosnek, chrzan

 

 

Fosfor ÔÇô kiedy stosowa─ç?

 

Fosfor, w postaci suplementu diety, nie jest nam potrzebny, dop├│ki nie mamy skrajnych i┬ád┼éugotrwa┼éych jego niedobor├│w w organizmie. Je┼Ťli dieta nie jest wystarczaj─ůca do uregulowania poziomu tego sk┼éadnika, mo┼╝na stosowa─ç jego suplementacj─Ö, zazwyczaj w postaci fosforanu sodu lub fosforanu potasu. W skrajnych przypadkach fosfor podawa─ç mo┼╝na r├│wnie┼╝ do┼╝ylnie.

 

Z czym ┼é─ůczy─ç fosfor?

 

W celu zwi─Ökszenia wch┼éanialno┼Ťci fosforu, warto po┼é─ůczy─ç go przede wszystkim z witamin─ů D, ale r├│wnie┼╝ witamin─ů A oraz kilkoma innymi sk┼éadnikami ÔÇô wapniem, ┼╝elazem, manganem, borem, bia┼ékiem i nienasyconymi kwasami t┼éuszczowymi.

 

Z czym nie ┼é─ůczy─ç fosforu?

Negatywnie na przyswajalno┼Ť─ç fosforu wp┼éywaj─ů przede wszystkim: kofeina, aluminium oraz doprowadzenie w organizmie do nadmiaru ┼╝elaza lub magnezu. Ponadto, jak w przypadku wszystkich potrzebnych nam sk┼éadnik├│w, wch┼éanianie tego pierwiastka upo┼Ťledza picie alkoholu w┬ánierozs─ůdnych, niezdrowych ilo┼Ťciach.

 

Produkty z naszego sklepu, kt├│re zawieraj─ů fosfor

 

Produkty z naszego sklepu b─Öd─ůce ┼║r├│d┼éem fosforu to wi─Ökszo┼Ť─ç dost─Öpnych makaron├│w Bartolini, np. makaron Bartolini Eko gryczany, makaron Bartolini Eko ┼╝ytni, makaron Bartolini z ciecierzycy. Firma Bartolini oferuje wiele makaron├│w b─Öd─ůcych ┼Ťwietnymi alternatywami dla tradycyjnego makaronu pszennego, np. makaron gryczany, ┼╝ytni czy z ciecierzycy. Makarony te posiadaj─ů wiele cennych sk┼éadnik├│w, wysok─ů zawarto┼Ť─ç b┼éonnika pokarmowego i ogrom cennych pierwiastk├│w, a w┼Ťr├│d nich fosfor, kt├│ry przyczynia si─Ö do utrzymywania prawid┼éowego metabolizmu energetycznego oraz dba o utrzymanie dobrego stanu ko┼Ťci.

Kolejnym produktem z naszego sklepu, kt├│ry w swoim bogatym sk┼éadzie zawiera fosfor, jest Bio spirulina w proszku. Jego stosowanie mo┼╝e pom├│c nam we wspieraniu systemu immunologicznego. Jest r├│wnie┼╝ czynnikiem wspomagaj─ůcym utrzymanie prawid┼éowego poziomu glukozy we krwi. Spirulina ma zdolno┼Ť─ç do podwy┼╝szania poziomu energii, przyczynia si─Ö tak┼╝e do kontroli masy cia┼éa. Zawarty w niej chlorofil nazywany jest potocznie ÔÇ×eliksirem m┼éodo┼ŤciÔÇŁ.

Kolejnym produktem posiadaj─ůcym fosfor, kt├│ry mo┼╝na znale┼║─ç w naszym sklepie jest Pasta orzechowa Nerkowiec&Truskawka ÔÇô pasta maj─ůca naturalny, zdrowy sk┼éad, bez sztucznych dodatk├│w i bez bia┼éego cukru. W┼Ťr├│d jej sk┼éadnik├│w znale┼║─ç mo┼╝emy mi─Ödzy innymi migda┼éy, bogate w jednonienasycone t┼éuszcze, wspomagaj─ůce prac─Ö serca oraz reguluj─ůce poziom cholesterolu. Opr├│cz migda┼é├│w, w sk┼éadzie znajduj─ů si─Ö orzechy nerkowca, cukier kokosowy oraz liofilizowana truskawka ÔÇô ┼Ťwietne ┼║r├│d┼éo fosforu oraz innych cennych dla organizmu witamin i┬áelement├│w, np. witamin A, C, K, witamin z grupy B oraz magnezu, potasu, wapnia czy manganu. Pasta orzechowa Nerkowiec&Truskawka ┼Ťwietnie nadaje si─Ö jako dodatek do smoothie, owsianek, czy deser├│w, lub do smarowania pieczywa.

 

 

Zapraszamy do odwiedzenia naszego sklepu internetowego ÔÇô Intenson.pl, gdzie dost─Öpne do kupienia s─ů naturalne kolageny oraz ekologiczne suplementy diety, kt├│re mog─ů pom├│c nam kompleksowo zadba─ç o nasze og├│lne zdrowie i psychik─Ö. W ofercie posiadamy r├│wnie┼╝ premium superfoods, kt├│re ┼Ťwietnie od┼╝ywiaj─ů organizm.

 

 

Niniejszy artyku┼é ma jedynie charakter edukacyjno-informacyjny i nie mo┼╝e zast─ůpi─ç profesjonalnej porady lekarskiej lub u dietetyka.

 

 

Bibliografia

 

  1. Jarosz Mirosław, et al. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. Warszawa, Poland: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Państwowy Zakład Higieny, 2020
  2. Neumeister Birgid. Diagnostyka laboratoryjna - poradnik kliniczny. Elsevier Health Sciences, 2013
  3. Litwin Anna, et al. Podstawowe oznaczenia biochemiczne w ocenie gospodarki wapniowo-fosforanowej u dzieci. Diagnostyka Laboratoryjna i Wiadomo┼Ťci PTDL, 2020